— Tanya, zachowujesz się jak pies nad zdobyczą, — powiedziała Zinaida Lwowna, ostrożnie ścierając usta serwetką, na której był żywy ślad taniej szminki.
— Oleg potrzebuje startu. Pędu. A ty trzymasz się tego babcinego „jednopokojowego” jak kleszcz.
Stałam przy zlewie, zmywając tłuszcz z rąk z blachy do pieczenia.
Woda była lodowato zimna — kolejna mała, prewencyjna kąpiel lodowa, jak zwykle — ale nie czułam zimna. W środku drżałam jak rozgrzany metal przed chemiczną eksplozją.
— To nie jest „jednopokojowe”, Zinaida Lwowna. To moje przedślubne studio. Od miesiąca mówiłam Olegowi: nie sprzedam go.
Oleg siedział przy stole, nerwowo rolując wnętrze chleba po lakierowanym blacie. Nie patrzył na mnie.
W dziesięć lat małżeństwa nauczyłam się czytać to spojrzenie: tak patrzył, gdy rozbił mój samochód, i tak samo, gdy z poprzedniej pracy „go zabrano”, bo w kasie brakowało pieniędzy.
— Nie rozumiesz, — warknął, nie podnosząc wzroku. — To dobra inwestycja. Chłopaki sprowadzą części z Chin. W trzy miesiące zwróci pieniądze. Jeśli mi nie wierzysz, napiszę ci pokwitowanie.
— Pokwitowanie? — odkręciłam kran i obróciłam się w jego stronę. — A z czego zapłacisz, jeśli się nie uda? Z twojej kolekcji kapsli od piwa?
— Nie czepiaj się! — uderzyła w stół moja teściowa. — Mój syn ma rację. Jesteśmy rodziną! Czy już znalazłaś sobie „awaryjne lądowisko”?
Słuchaj, Tanya, zostajesz w kuchni przy rozbitej misce. Mężczyzna potrzebuje wsparcia, skrzydeł, a ty wiesz, jak obciążać mu nogi.
W kuchni unosił się zapach palonej cebuli zmieszany z duszącym, słodkim perfumem teściowej. Ten zapach przeniknął do zasłon, tapet, do każdego zakamarka mojego życia.
— Jutro zaczynam dyżur o siódmej, — powiedziałam cicho. — Koniec rozmowy. Mieszkanie zostaje moje.
Oleg podskoczył, krzesło skrzypnęło na kaflach.
— Jesteś głupia! — krzyknął i głośno zatrzasnął drzwi sypialni.
Zinaida Lwowna powoli wstała, wyprostowała ogromny sweter z lureksem.
— Niepotrzebnie tak, córko. Och, niepotrzebnie. Oleg nie jest z żelaza. Znajdzie kogoś, kto uwierzy i wesprze. A ty będziesz sobie gryźć łokcie.
Przez tydzień żyliśmy w trybie zimnej wojny. Oleg spał na kanapie w salonie, demonstracyjnie dzwonił przez telefon na balkonie, a wracając stamtąd siadał ponownie z tajemniczym uśmiechem.
Pracowałam jako główna pielęgniarka na oddziale internistycznym. Widziałam różne rzeczy. Ale to, co działo się w domu, było znacznie bardziej przerażające niż świąteczny nocny dyżur. Czułam, że pętla zaciska się mocniej. Oleg stawał się coraz bardziej nerwowy. Prosił i groził jak ktoś, kto skrywa ogromny sekret.
— Jutro jubileusz, — powiedział w piątkowy wieczór, wydychając w moją stronę swój charakterystyczny zapach. — Czterdzieści lat. Mama nakrywa do stołu. Przyjdzie ciocia Luci z mężem i Vadik. Zachowuj się porządnie.
I przygotuj dokumenty dotyczące mieszkania. Mama znalazła kupca, gotówka, dobra cena, bez targowania.
— Nie sprzedam mieszkania, Oleg.
— Jutro się umówimy, — uśmiechnął się krzywo. — Przed gośćmi nie będziesz taka odważna.
W sobotę mieszkanie tętniło życiem. Zinaida Lwowna rządziła w mojej kuchni, jakby była jej własnością, przestawiając słoiki, wydając polecenia, gdzie i jak kroić kiełbasę.
— Sałatka nie jest sałatką bez oliwek, tylko papka, — instruowała, podczas gdy wrzucała składniki do miski. — Ucz się, póki żyję.
O szóstej wieczorem przyszli goście: ciocia Luci, hałaśliwa kobieta ze złotymi zębami, jej mąż milczący, i Vadik, szkolny kolega Olega, który zawsze pożyczał „na zaliczkę” i rzadko oddawał.
Stół uginał się pod ciężarem. Galaretki, śledź w warstwach, parujący dzbanek z przezroczystym płynem. Oleg siedział jak szef, z zaczerwienioną twarzą, zadowolony. Już dostał zastrzyk odwagi i teraz stuknął się sam z sobą.
— …i przede wszystkim, żeby było pewne zaplecze! — krzyknął, trzymając widelec z wbitym ogórkiem. — Żona musi rozumieć politykę partii!
— Złote słowa! — kiwnęła głową teściowa. — Tanya, słyszysz? Musisz iść za mężem, nie stawać na drodze. Poza tym umówiliśmy się z notariuszem na poniedziałek. Transakcja stulecia!
Siedziałam tam, zaciskając ręce pod stołem, żeby paznokcie wbiły mi się w dłonie. Wszystko się rozstrzygnęło. Pieniądze ze studia już podzielono.
— Oleg, — zaczęłam spokojnie. — To ustaliliśmy.
— My ustaliliśmy na nowo! — przerwał mi, nalewając sobie. — Jestem mężczyzną, podejmuję decyzje. Biorę odpowiedzialność!
Wtedy telefon na stole ożył, ekran do góry. Ostry, nieprzyjemny głos zagłuszył hałas. Na ekranie nazwa: „Anatolij Warsztat Samochodowy”.
Oleg zbledł. Szklanka w jego ręku zawisła w powietrzu. Próbował odłożyć telefon, ale drżał mu palec.
— Odbierz, — powiedziałam. — Może coś pilnego z samochodem.
— Nie… teraz nie… na pewno pomyłka, — mamrotał, wciskając telefon do kieszeni.
Ale „Anatolij” był wytrwały. Telefon znów zadzwonił.
— No, odbierz, człowieku, może wypadek się stał! — krzyknęła ciocia Luci.
Wyrwałam telefon z jego ręki.
— Podaj! — krzyczał Oleg, ale ja już wcisnęłam zielony przycisk.
— Włącz głośnik, kochanie, niech wszyscy słyszą, dokąd macie jechać! — powiedziałam, naciskając ikonę głośnika.
Przy stole natychmiast zapadła cisza. Słychać było tylko ciężki oddech teściowej.
— No, tchórzu, znalazłeś pieniądze? — zagrzmiał szorstki, papierosowy głos mężczyzny. Nic wspólnego z Anatolijem. — Licznik tyka. Dzisiaj powiedziałeś, że namówisz żonę na mieszkanie.
Jeśli do wieczora nie będzie dwustu tysięcy — spalimy letni domek twojej mamy. Adres: „Romashka” HE, działka 3, dom 42.
Zinaida Lwowna chwyciła się za serce, ciężko usiadła na krześle.
— I żonie też powiedz, — kontynuował głos, — niech się nie panikuje. Urodzi czy nie — nie obchodzi nas. Podatek od gry, Oleg. Podatek od kart — święty. Masz czas do dziewiątej wieczorem.
Linia się rozłączyła. Krótkie dzwonki w ciszy jak strzały.
Oleg był biały jak obrus. Skulił się, wciągnął głowę w ramiona jak niesforny szczeniak.
— Podatek od gry? — zapytałam cicho. — Chińskie części? Startup?
— Synu… — chrapała teściowa. — To prawda? Letni domek… prawda?
— Mamo, położyli go przy liczniku… Próbowałem odzyskać… — jęknął Oleg. — Tanya, sprzedaj wreszcie studio! Załatwią cię! Albo mamę… Nie rozumiesz?
Wstałam. Spokojnie podeszłam do drzwi i je otworzyłam.
— Na zewnątrz.
— Co? — w oczach Olega łzy i złość. — Wyrzucasz? Przyjmuję oszustów?
— Na zewnątrz. Was oboje. Wszystkich.
— Nie masz prawa! Jestem tu zameldowany! — krzyczał, podskakując. — To moje mieszkanie!
— Mylisz się, — wyciągnęłam z kieszeni szlafroka pęk kluczy. — Dopóki za moimi plecami załatwialiście sprawę, ja już wezwałam fachowca. Nowy zamek w drzwiach. Klucz tylko u mnie.
W ciągu dnia spakowałam jego rzeczy w czarne worki na balkon. Możesz je zabrać.
— Ty wężu! — krzyknęła Zinaida Lwowna, nagle zapominając o sercu. — Wiedziałaś wszystko! Byłaś gotowa!
— Oczywiście, że wiedziałam, — uśmiechnęłam się. — Bank dzwonił tydzień temu, ty, Oleg, zostawiłeś mój numer kontaktowy. Twoje mikropożyczki są opóźnione. Tylko czekałam, aż sam się wyłoży.
Oleg rzucił się na mnie, gotowy:
— Oddaj klucz!
Nie ruszyłam się.
— Tylko spróbuj. Poprzednim razem nagrałam twoje ślady, kiedy mnie popchnąłeś. Oświadczenie jest w sejfie w mojej pracy.
Dziś dodam — nie siedzisz za dług, ale za przemoc fizyczną. I wiem o twojej ciężarnej żonie. Niech ci pomoże.
Vadik i ciocia Luci z mężem wymknęli się przez drzwi. Szczury uciekły jako pierwsze z łodzi.
Oleg zamarł. Zrozumiał, że nie żartuję. W jego oczach był strach — lepki, instynktowny. Nie rozumiem, nie przez małżeństwo. Przez własną skórę.
Po pięciu minutach zapadła cisza. Wystawiłam paczki na korytarz. Oleg próbował coś krzyczeć o sądzie, teściowa przeklinała wszystkie trzecie pokolenia, obiecując: „zginę sama”.
Zamknęłam drzwi. Nowy zamek zatrzasnął się — miękko, pewnie.
Wróciłam do kuchni. Na stole stał dzbanek opróżniony w pijaną godzinę, „sałatka bez jabłek” złapała oddech.
Wyrzuciłam śmieci, strąciłam wszystkie przedmioty ze stołu. Razem z talerzami. Brzęk rozbitej porcelany był najpiękniejszą muzyką.
Jutro będzie ciężko. Będą windykatorzy, groźby, rozwód, dzielenie starego telewizora. Trzeba zmienić numer telefonu. Może tymczasowo zamieszkać u przyjaciółki.
Ale to będzie jutro.
Teraz nalałam sobie herbaty. Prostej, w torebce. Usadowiłam się na parapecie, otworzyłam okno.
Z ulicy wiał świeży, jesienny powiew. Łykając, patrzyłam w dół. Po schodach dwie postacie wkładały worki do taksówki. Samochód Olega został w ogrodzie — klucz był w mojej kieszeni, spłaciłam kredyt, a dowód rejestracyjny był na moje nazwisko.
Telefon Olega znów zadzwonił w jego ręce. Widziałam, jak drgnął.
Uśmiechnęłam się i ugryzłam kawałek kanapki. Była pyszna.
