Giennadij położył na stole dwie karty bankowe. Jedna była jego. Druga moja. I przesunął palcem między nimi, jakby rysował wyraźną linię.
– Od dziś każdy płaci za swoje jedzenie. Mam dość płacenia za coś, czego nie jem. Twoje sałatki – ty płacisz. Moje mięso – ja. Tak jest fair.
Miałam trzydzieści dziewięć lat. Dwadzieścia dwa lata małżeństwa. Dwoje dorosłych dzieci – syn w wojsku, córka w Sankt Petersburgu, studentka trzeciego roku. A oto mój mąż podzielił kuchnię na „moje” i „twoje”.
Nie odpowiedziałam. Po prostu schowałam moją kartę do portfela i wyszłam z kuchni.
To zdarzyło się trzy lata temu.
Muszę wyjaśnić, jak do tego doszło. Giennadij zawsze uważał siebie za „żywiciela” rodziny. Pracował jako kierownik budowy, dobrze zarabiał – około sto dwa tysiące rubli miesięcznie.
Ja pracowałam jako księgowa w firmie zarządzającej, za czterdzieści pięć tysięcy. Różnica prawie trzykrotna.
Przez dwadzieścia lat prowadziłam wspólną kasę: jedzenie, rachunki, dzieci, ubrania – wszystko z jednego źródła. I przez dwadzieścia lat to działało. Nie idealnie, ale działało.
Potem dzieci się wyprowadziły. I Giennadij postanowił, że bez dzieci „zaczynamy nowe życie”.
– Nin, zobacz – siedział przy stole kuchennym, kręcąc ciężkim zegarkiem na nadgarstku. Kupił sobie pół roku temu zegarek za 180 tysięcy rubli. – Ty jesz gotowaną rybę, owsiankę, twaróg.
Ja lubię porządne mięso. Stek, żeberka. Dlaczego miałabym płacić za twoją dietę, a ty za moją?
„Porządne mięso.” Jakbym przez dwadzieścia lat nie jadła porządnego jedzenia dla niego.
Mogłam dyskutować. Ale nie zrobiłam tego. Po prostu byłam ciekawa, co z tego wyniknie.
W końcu wszystko ułożyło się prosto. Giennadij przelał mi na kartę siedem tysięcy rubli i powiedział:
– Proszę. Na miesiąc. Jedz, co chcesz. Ja wezmę swoje jedzenie osobno.
Siedem tysięcy rubli. W 2023 roku. 230 rubli dziennie.
Nie krzyczałam. Poszłam do sklepu, kupiłam kaszę gryczaną, mleko, chleb, kostkę masła, dziesięć jajek i główkę kapusty. Kosztowało to tysiąc dwieście rubli.
Tego samego wieczoru Giennadij przyniósł z „Miratorg” dwa steki ribeye po dziewięćset rubli za sztukę, butelkę czerwonego wina i paczkę rukoli.
Smażył mięso na naszej patelni. Ja siedziałam przy stole, jadłam gryczaną kaszę z masłem. Zapach steku wypełnił całą kuchnię – soczysty, dymny, przyprawiony pieprzem.
– Smaczne – powiedział Giennadij i wytarł usta. Nie poczęstował mnie.
Umyłam swój talerz i wróciłam do pokoju.
Tej nocy liczyłam. Nie ze złości – z przyzwyczajenia. Jako księgowa to odruch. Jego „porządne mięso” kosztowało miesięcznie 25–30 tysięcy rubli. Steki, wędliny, sery „VkusVill”, w piątki koniak. Dla mnie – siedem tysięcy. Kasza i kapusta.
Po miesiącu zaczęłam prowadzić tabelę w Excelu. Zapisywałam każdy blok, który znalazłam w koszu lub na stole. Nie szpiegowałam w tajemnicy – sama je wyrzucił. Liczyły się dla mnie liczby. Dokładnie.
W pierwszym miesiącu Giennadij wydał na jedzenie 31 400 rubli. Ja – 6 800. Z siedmiu tysięcy zostało 200 rubli.
Nie wydałam ich. Włożyłam do koperty. Tak samo zrobiłam w kolejnym miesiącu. I w następnym. Koperta leżała w szufladzie, pod pościelą.
Po pół roku wydarzyło się to, na co czekałam. Giennadij zaprosił przyjaciół.
Sobota, szósta wieczorem. Sprzątałam korytarz, gdy do drzwi wpadło trzech mężczyzn: Giennadij, Oleg – sąsiad z garażu, i Stiopa – jego współpracownik z budowy.
– Nin! – krzyknął Giennadij z korytarza. – Nakryj coś na stół! Chłopaki przychodzą!
Wykręciłam mop, postawiłam wiadro i wyszłam.
– Z którego budżetu? – zapytałam.
Giennadij zastygnął. Oleg i Stiopa spojrzeli na siebie.
– Co się dzieje? – mrugał Giennadij.
– Co? Budżet na stół? Mój czy twój?
Jego szyja zaczęła czerwienieć. Zawsze czerwieniał od dołu do góry – od kołnierza do ucha.
– O czym ty mówisz? Publicznie?
– To ty wprowadziłeś zasady, Gena. Każdy płaci za siebie. Mój miesięczny limit – siedem tysięcy rubli. Dzisiaj jest szesnasty. Na trzech gości to za mało.
Oleg zakaszlał. Stiopa przyglądał się podłodze.
Giennadij wyciągnął portfel, położył na szafce dwa tysiące rubli.
– Proszę. Kup wędliny i chleb.
Poszłam do sklepu, kupiłam chleb, kawałek wędzonej kiełbasy, butelkę ogórków konserwowych, paczkę herbaty. Kosztowało to tysiąc trzysta rubli. Resztę – siedemset rubli – odłożyłam na to samo miejsce.
Gdy wszystko położyłam na stole, Oleg spojrzał na kiełbasę, chleb, słoik. Potem na mnie. Potem na Giennadija.
– Gena, co to za skromność? – zapytał. – Dobrze zarabiasz.
Giennadij wstał bez słowa, otworzył lodówkę, wyjął ser, szynkę, oliwki. Położył na stole.
– Proszę – powiedział. – To moje.
Oleg patrzył na „moje” w porównaniu do „wspólnego”. Ser Camembert – na chleb za trzydzieści rubli. I zamilkł.
Mężczyźni zostali przez godzinę. Mało rozmawiali. Oleg wyszedł pierwszy, powołując się na żonę. Stiopa zaraz po nim.
Giennadij spojrzał na mnie.
– Zrobiłaś to celowo? Upokorzyłaś mnie?
– Kupiłam za twoje pieniądze. Dwa tysiące rubli na trzech – to chleb, kiełbasa i ogórki. Matematyka, Gena.
– Mogłaś też ze swojego!
– Na koniec miesiąca zostało dziewięćset rubli. Zachowałam na chleb i mleko.
Przez dwa dni nie rozmawiał ze mną. Potem wrócił do normy. Ale nic się nie zmieniło. Ani budżet, ani zasady.
Jeszcze nie wiedziałam, że największe dopiero nadejdzie.
Jubileusz. Pięćdziesiąt pięć lat. Giennadij ogłosił to miesiąc wcześniej.
Rano siedział w kuchni, pił kawę z dużego kubka i patrzył w telefon.
– Nin – powiedział bez podnoszenia wzroku – za cztery tygodnie kończę pięćdziesiąt pięć. Chciałbym świętować w domu. Około dwudziestu osób. Nakryjesz?
Sięgnęłam po czajnik. Mój kubek – mały, z pękniętym uchem.
– Z którego budżetu?
Podniósł głowę.
– Co znowu?
– Gena, to nie „znowu”. To zasada, którą wprowadziłeś. Każdy płaci za siebie. Kolacja dla dwudziestu osób – to twój koszt, nie mój.
Jego szyja zaczerwieniła się.
– Mówisz poważnie? Tylko raz, proszę! Święto! Raz w życiu!
– Nie prosiłeś, tylko rozkazałeś. „Nakryj stół” – jak trzy lata temu mówiłeś, „jedz sam”.
– I co? Nie będziesz gotować?
Łykłam herbaty. Odłożyłam kubek.
– Będę. Dla siebie. Jak zwykle.
Giennadij wstał. Krzesło zaskrzypiało. Jego zegarek lśnił.
– Wiesz, jak to będzie wyglądać? Dwudziestu ludzi przyjdzie, a na stole będzie twoja kasza?!
– Na stole będzie to, za co zapłacisz. Możesz zamówić catering. Kupić gotowe jedzenie. Oleg może pomóc. Ale nie będę gotować bankietu za moje siedem tysięcy miesięcznie.
Drzwi się otworzyły.
Giennadij stał pośrodku pokoju. Biała koszula, skrzyżowane ramiona. W oczach dramatyczna pustka. Tylko jeden talerz. Kubek jedzenia.
Goście zastygnęli. Oleg drapał się po głowie.
– Gena, może przyszliśmy za wcześnie? Albo za późno?
– Spokojnie, chłopaki – stał Giennadij przy oknie, z rękami skrzyżowanymi na piersiach. – Nin tylko żartowała.
– To nie jest żart – powiedziałam. – Od trzech lat mój mąż wprowadził osobne jedzenie. Żyję z siedmiu tysięcy, on z trzydziestu. Od trzech lat jem kaszę i gotowanego kurczaka, podczas gdy on smaży steki ribeye.
Ani razu nie prosiłam, żeby mi dorzucił. Nie było skandalu. Po prostu zaakceptowałam jego zasady.
Cisza. Żona Olega trzymała torbę przy brzuchu.
– A teraz chce, żebym zrobiła stół jubileuszowy? – dla dwudziestu osób. Z moich siedmiu tysięcy. Nie zrobiłam tego. Zaproponowałam zamówienie gotowego jedzenia. On nie chciał. Myślał, że się poddam.
Spojrzałam na Giennadija.
– Oto mój stół, Gena. Kurczak i kasza. Tak jak lubiłeś. Każdy – dla siebie.
Giennadij stał w milczeniu. Krtań poruszała się w górę i w dół. Jego zegarek matowo lśnił w świetle żyrandola – 180 tysięcy rubli na lewym nadgarstku i ani grosza na stole bankietowym.
Oleg zakaszlał.
– Może pójdziemy do restauracji? „Beryozka” jest niedaleko. Wrzucimy pieniądze?
Połowa gości skinęła głową, reszta już szukała telefonów, żeby zadzwonić po taksówkę.
Giennadij chwycił płaszcz i wyszedł pierwszy. Nie spojrzał na mnie. Nic nie powiedział.
Drzwi się zamknęły.
Zostałam sama. W dużym pokoju, przy stole z białym obrusem. Jeden talerz. Kurczak. Kasza.
Położyłam się. Wzięłam widelec. Moje ręce były całkowicie suche – ani kropli potu, ani drżenia. Tylko gdzieś za żebrami była pustka.
Zjadłam wszystko. Do ostatniego kęsa. Wypiłam kompot. Umyłam talerz. Jeden.
Minęły trzy tygodnie. Giennadij wrócił w nocy jubileuszowej. Zapach koniaku i papierosów. Prawdopodobnie świętowali w „Beryozce”. Beze mnie.
Od tego czasu gotuje dla siebie. Na śniadanie jajka, wieczorem pierogi. Czasem kiełbasa. Steku nie kupuje – albo zmniejszył apetyt, albo się wstydzi.
Osobny budżet pozostał. Siedem tysięcy dla mnie, reszta dla niego. Ale już nie mówi: „jedz sam”. I nie zaprasza gości.
Oleg tylko krótko się wita, jego żona nie rozmawia ze mną. Kuzyn Giennadija napisał w grupie rodzinnej: „zrobiłaś cyrk i upokorzyłaś męża przed całym sąsiedztwem”.
Valentina powiedziała: „Sprytnie zrobiłaś. Ale twardo.” Potem dodała: „Może zbyt twardo.”
I nie wiem. Naprawdę nie wiem.
Każdego wieczoru myję swój talerz i patrzę na obok – jego. Też jeden. Dwa talerze w zlewie. Dwoje ludzi w mieszkaniu. I przepaść między nimi, szeroka na dwadzieścia trzy tysiące rubli.
