Oni dzielili skórę niedźwiedzia, którego jeszcze nie zabito, z takim zapałem, że całkowicie zapomnieli, czy niedźwiedź w ogóle chce umrzeć.
Ta historia opowiada o tym, jak krew zamienia się w wodę, gdy stawką są luksusowe mieszkania, i dlaczego „sprawa mieszkania” może rozdzielić nawet najbardziej stabilne relacje.
Nigdy bym nie pomyślała, że zapach drogich perfum mojego brata wywoła u mnie mdłości. Stałam na korytarzu naszego obdartego dwupokojowego mieszkania i dokładnie to poczułam.
Vadim stał w drzwiach, krzywił się na zapachy i strzepywał niewidoczny kurz z kaszmirowego płaszcza.
— Tanya, rozumiesz, sytuacja jest krytyczna — zaczął bez wstępu. — Wujek Boris… jest w stanie wegetatywnym. Lekarze mówią, że prognozy są niepewne. Potrzebuje opieki.
— Cześć, Vadim. Dawno się nie widzieliśmy — skrzyżowałam ramiona na piersi, nie zapraszając go do mieszkania. — Napijesz się herbaty? Czy od razu przechodzimy do sedna?
— Jaka herbata? — przewrócił oczami. — Mówię, wujek Boris zostanie wypisany pojutrze. Gdzie go umieścić? U mnie nie może, Inga ma migrenę, dzieci są małe, pies… a ja ciągle jestem w podróży służbowej.
— Ale u mnie może być, prawda? — uśmiechnęłam się.
— Wiesz, Vadik, jeśli zapomniałaś, moje dwoje dzieci śpi w tym samym pokoju, a mój mąż wraca z fabryki jak wyciśnięta cytryna. Gdzie mam położyć leżącego staruszka? Pod stół w kuchni?
— Dlaczego przesadzasz? — skrzywił się Vadim, wyciągając z kieszeni gruby kopertę. — Oczywiście cię wynagrodzę. Na pieluchy, lekarstwa…
Wyciągnął w moją stronę kopertę. Nie wzięłam jej.
— Vadik, wujek Boris ma trzypokojowe mieszkanie w centrum. Nie chcesz zatrudnić opiekuna i pozwolić mu być tam?
— Nie da się — odparł mój brat. — Tam… tam teraz trwają remonty. Postanowiłem, że podczas jego pobytu w szpitalu wymienię rury. Samemu niebezpiecznie byłoby tam przebywać. A opiekunki teraz… złodziejki i oszustki. Nie, Tanya, tylko rodzina. Nasza krew.
„Nasza krew” — odbiło się w mojej głowie. Oczywiście.
— Vadim, powiedz wprost. Chodzi ci o mieszkanie?
— Tanya, nie bądź głupia! — wściekał się, a jego starannie utrzymany wygląd natychmiast zaczął pękać.
— Myślę o wujku! Potrzebuje opieki, ciepła, domowego jedzenia. Jesteś kobietą, masz zręczne ręce. Ja… ja pomogę pieniędzmi. Pięćdziesiąt tysięcy miesięcznie. Za mało?
Spojrzałam na niego i nie widziałam już brata z dzieciństwa, z którym walczyliśmy o rower, tylko biznesmena, który chce zrobić interes.
— Sto — powiedziałam cicho.
— Co?
— Sto. I ty opłacasz transport, łóżko szpitalne i wszystkie lekarstwa.
— Oszalałaś? — oczy mu się rozszerzyły. — To rabunek!
— To opieka nad ciężko chorym człowiekiem, Vadim. W twoim interesie też jest, żeby jak najdłużej żył, prawda? A może wręcz przeciwnie?
Jego twarz poczerwieniała.
— Dobrze. Siedemdziesiąt. A łóżko przyniosę.
— Zgoda. Ale wiedz, że jeśli kiedykolwiek spóźnisz się z płatnością, przyprowadzę wujka Borisa do twojego biura i zostawię go na recepcji.
Vadim skrzywił się, położył kopertę na komodzie i wyszedł bez słowa. Drzwi zatrzasnęły się, a w powietrzu pozostał zapach drogich perfum i nadchodzących kłopotów.
Dwa dni później przywieziono wujka Borisa do domu. Pracownicy przeklinali pod nosem, wpychając ciężkie łóżko szpitalne do naszego pokoju, blokując przejście na balkon.
Boris wyglądał jak spuszczona bańka. Mały, o żółtawym odcieniu twarzy, o ostro zakończonym nosie i przenikliwym, gniewnym spojrzeniu. Udar przykuł go do łóżka, zabrał lewą rękę, ale nie jego umysł ani zdolność mówienia.
— Gdzie chcecie mnie zabrać, wszy? — warknął, gdy mieliśmy go przenieść. — Tanya, ty? Dlaczego tak wyglądasz? Woda!
Podałam mu szklankę. Wypił łyk, po czym natychmiast wypluł ją na mój szlafrok.
— Letnia! Chcesz mnie otruć? Z kranu nalałaś, oszczędzasz, co?
— Wujku Boris, zagotowałam ją — starałam się zachować spokój. — Przyniosę zimną.
Wieczorem przyszedł mój mąż, Sása. Zobaczył barierki w pokoju, zgrzytnął zębami, ale nic nie powiedział. Dzieci, 12-letnia Lesika i 5-letnia Masha, skulone w kątach.
— Mamo, śmierdzi — wyszeptała Lesika, mijając dziadka w drodze do toalety.
— Cicho, słyszysz? — odezwałam się.
— Niech słyszy! — krzyknął Boris z łóżka. — Nie jestem głuchy! Śmierdzi jej… A wy, maluchy, pachniecie dobrze? Tanya, przynieś nocnik! Szybko!
Rozpoczęło się piekło. Boris nie spał w nocy. Chciał telewizję na pełen regulator, bo „nie wolno przegapić wiadomości”,
a następnie tak przeklinał prezenterów, że uszy prawie mi opadły. Gonił mnie po herbatę, gazety, poduszki, otwieranie okna, zamykanie okna.
Sása wytrzymał tydzień. W piątek wieczorem przyniósł butelkę wódki, usiadł w kuchni i powiedział:
— Tanya, nie daję rady. Pracuję cały dzień, przychodzę do domu odpocząć, a tu… jak w obozie wojskowym.
— Sás, wytrzymaj. Vadim płaci, potrzebujemy pieniędzy. Kredyt samochodowy też się kończy.
— Wiesz co z kredytem! — uderzył w stół. — Masha zaczyna jąkać się, ciągle na nią krzyczysz. Wczoraj groziła kijem!
Weszłam do pokoju. Boris patrzył w sufit.
— O czym tam szeptacie? Kroicie kości dla mnie? — warknął.
— Wujku Boris, dlaczego straszy pan Mashę? — zapytałam zmęczona.
— Nie biegajcie! Boli mnie głowa. Tanya, jesteś głupia.
— Dlaczego?
— Bo twój brat, jak pająk, mnie przeciągnął, a ty się cieszysz. Myślisz, że tylko dla dobra chce pomóc? Chce moje mieszkanie.
— Tak, chce. Wy też podpisaliście testament.
Boris rzekomo przebiegle mrugnął.
— Chciałem. Może zmieniłem zdanie. Tanya, jesteś głupia, ale dobrze gotujesz. Vadim… liczy tylko pieniądze. Przyjdzie czas, ja jemu…
Nie dokończył, zakaszlał. Poprawiłam mu koc.
— Śpij, wujku Boris. Jutro załatwimy sprawę.
Vadim pojawił się dopiero trzy tygodnie później. Przyniósł paczkę pomarańczy i ofiarny wzrok.
— No, jak nasz bohater? — wszedł ostrożnie, uważając, by nie dotknąć framugi drzwi.
— Żyję — warknął Boris, nie patrząc na siostrzeńca. — Po co przyszedłeś? Sprawdzać, czy jeszcze nie zdechłem?
— O, wujku Boris — próbował się uśmiechnąć Vadim. — Przyniosłem pomarańcze. Witaminy.
— Jedz też swoje witaminy. Już mam zgagę od nich. Dokumenty przyniosłeś?
Patrzyłam czujnie. Jakie dokumenty?
— Przyniosłem, przyniosłem — Vadim zerknął na mnie. — Tanya, zrób kawę. Mocniejszą.
Wyszłam do kuchni, ale drzwi nie zamknęłam całkowicie. Dźwięk naczyń zagłuszał rozmowę, ale fragmenty zdań dochodziły do mnie.
— …pełnomocnictwo… wszystko uprości… konta zamrożone… — mruczał Vadim.
— …nie podpiszę… — warknął staruszek. — …warunki… dla Tanyi…
— …ona to załatwi… i tak jej zapłacę…
Wróciłam z tacą. Vadim szybko włożył coś do teczki.
— Dzięki, siostrzyczko — powiedział. — Wujek Boris potrzebuje spokoju. U was są dzieci, hałas, zamieszanie. Znalazłem świetny pensjonat pod Moskwą. Sosny, świeże powietrze, lekarze.
— Dom opieki? — krzyknęłam.
— Pensjonat! — poprawił się. — Prywatny, drogi. Ja wszystko zapłacę.
— Nie idę! — krzyknął Boris. — Tu umrę, ale nie zjem państwowego jedzenia!
— Wujku Boris, to nie jest mądre…
— Wynoś się stąd! — próbował wstać, twarz mu się zaczerwieniła. — Zabierz swoje pomarańcze!
Vadim podskoczył, przewrócił filiżankę na dywan.
— Szaleniec! — krzyknął. — Chcę pomóc, a ty… Tanya, uspokój go!
— Wynoś się, Vadim — powiedziałam cicho. — Spowodujesz drugi udar.
Mój brat wybiegł drzwiami, zatrzaskując je. Boris ciężko oddychał.
— Co do diabła… — warknął. — Tanya… validol…
Drżącymi rękami podawałam mu lekarstwo.
— Co chciałeś podpisać, wujku Boris?
— Sprzedać mieszkanie — westchnął. — Nadal żyję, ale mówi, że ceny spadają, trzeba się spieszyć. A mnie… do domu opieki.
— Nie pozwolę — powiedziałam stanowczo. — Dopóki tu jesteś, nikt nie może ci go zabrać.
Spojrzał na mnie z niespodziewaną współczuciem.
— Och, Tanya… To mnie zniszczy. I mnie też. Moje zęby… rekinie zęby.
Minął tydzień. Vadim spóźniał się z płatnością. Dzwoniłam do niego, ale odrzucił połączenie. Sása się zdenerwował.
— Tanya, nie mamy pieniędzy na mieszkanie, a twój oligarcha nie odbiera telefonu!
— Skontaktuję się, Sás. Może jest zajęty.
W środę na moim telefonie pojawił się nieznany numer. Odebrałam, spodziewając się spamu.
— Tanyeczka? — głos był słodki, powolny jak syrop. Od razu go rozpoznałam i zmrużyłam oczy, jak przy bólu zęba.
To była Inga. Żona Vadima. Nie rozmawiałyśmy od trzech lat, odkąd podczas urodzin ojca oznajmiła, że mój sałatka „Oliwia” jest „burżuazyjna”, a moje dzieci „źle wychowane do dobrego towarzystwa”.
— Słucham, Inga. Co się dzieje? — zapytałam chłodno.
— Tanya, sytuacja jest taka… Vadim jest teraz w trudnej sytuacji. Jego firma… problemy chwilowe. Prosi, żebyś przekazała, że w tym miesiącu pieniądze będą spóźnione.
— Jakie spóźnienie? — usiadłam. — Inga, Boris je jak silny mężczyzna, lekarstwa są strasznie drogie, pieluchy latają z moich rąk!
— Ale jesteście rodziną — mruczała. — Wytrzymajcie jeszcze trochę. Poza tym, Tanya, znaleźliśmy kupca na mieszkanie Borisa Petrovicza. Bardzo dobra oferta. Vadim chce, żebyś… pomogła.
— Jak miałabym pomóc?
— Namówiłabyś staruszka, żeby podpisał pełnomocnictwo. Słucha cię. I… damy dwieście tysięcy rubli od razu. Bonus.
Pokręciłam głową.
— Sprzedajecie żywego człowieka? I dokąd? Na ulicę?
— Dlaczego na ulicę? Do pensjonatu, powiedziałam. Albo… może zamieszka u ciebie przez jakiś czas. Jesteś miła.
— Wiesz co, Inga… idźcie do diabła z Vadimem.
Odłożyłam telefon. Serce biło mi mocno. Dwieście tysięcy. To ogromna kwota dla nas. Ale sprzedawać Borisa?
Weszłam do pokoju. Staruszek nie spał, patrzył przez okno.
— Dzwonili? — zapytał.
— Inga. Żona Vadima.
— I co mówi?
— Brak pieniędzy. Sprzedają mieszkanie. Proszą, żebyśmy namówili go do podpisania.
Boris uśmiechnął się krzywo.
— Ty? Zgodziłaś się? Potrzebujesz pieniędzy. Słyszałem, jak się kłóciłaś z mężem.
— Potrzebuję — powiedziałam szczerze. — Ale nie jestem Judaszem, Boris.
Był cicho, potem skinął, żebym podeszła bliżej.
— Pochyl się.
Pochyliłam się. Z jego ciała bił zapach starości i lekarstw.
— Pod poduszką… zeszyt. Weź go.
Włożyłam rękę i wyjęłam stary, znoszony zeszyt w kratkę.
— Otwórz ostatnią stronę.
Tam był numer telefonu i nazwisko: „Arkady Lvovics, notariusz”.
— Zadzwoń jutro. Powiedz, że Boris Petrovic chce zmienić testament.
Następnego dnia zadzwoniłam do notariusza. Obiecał przyjechać w piątek. W czwartek wieczorem Vadim wdarł się do nas. Nie był sam — z nim była kobieta w okularach i teczka.
— Vadim, widzisz godzinę? — Sása zablokował korytarz. — Dziewiąta!
— Zejdź z drogi, pracowniku — popchnął go Vadim. — Pilna sprawa.
Weszli do pokoju Borisa. Staruszek siedział w łóżku, rękę pod kołdrą, spoglądając przenikliwym wzrokiem na intruzów.
— Czego chcecie? — warknął, głos był chropowaty, ale stanowczy. — Nic nie podpiszę!
Na twarzy Vadima widać było złość i frustrację, ale w oczach biznesmen, który wykorzysta każdą okazję.
— Chcemy tylko porozmawiać, wujku Boris — zaczął spokojnie, ale każde słowo drżało od wysiłku. — Zajmiemy się tobą. Wygodne mieszkanie, lekarze, wszystko, czego tylko chcesz…
Boris się zaśmiał, suchy, szyderczy śmiech, który brzmiał jak zardzewiały klucz w starym zamku.
— Wygodne mieszkanie? Chcecie moje mieszkanie, nie mojej wygody! — krzyknął. —
Tanya, widzisz? Oni widzą tylko pieniądze.
— Wujku Boris, przepraszam — powiedziałam spokojnie, choć serce waliło mi mocno. — Nie pozwolę, żeby sprzedali. Nikt nie może ci zabrać mieszkania.
Vadim uśmiechnął się i powoli podszedł.
— Nie bądź naiwną, siostrzyczko — powiedział cicho. — On tylko słucha. Ale wiesz dobrze, że czas jest po mojej stronie.
Boris zmarszczył brwi, po czym powoli odchylił się na poduszkach.
— Wiesz co? — mruknął. — Jeśli chcecie mnie tak „pomóc”, spróbujmy. Ale pamiętajcie: jestem żywym człowiekiem i nie jestem na sprzedaż.
Vadim zbledł, ale nie miał czasu na przemyślenia. Kobieta, która była z nim, otworzyła teczkę i próbowała namówić staruszka do podpisu. Boris jednak tylko się śmiał i kaszlał.
— Spójrz na tę teczkę — wskazałam. — Cała pusta! Tylko papier i tusz, nic więcej.
Vadim warknął, zabrał teczkę i wściekle uderzył nią o komodę.
— To śmieszne! — krzyknął. — W tydzień wszystko będzie gotowe!
— Tylko na moich warunkach — odpowiedział Boris, mrużąc oczy w ostrym świetle. — I w moim czasie.
Wtedy zrozumiałam: nic nie jest silniejsze od woli starego człowieka. Vadim miał pieniądze, kontakty, plany — Boris był panem swojego życia i nikt nie może mu tego odebrać.
Gdy wychodzili z pokoju z kobietą udającą lokaja, Vadim odwrócił się i spojrzał na mnie wściekle.
— Tanya… to jeszcze się nie skończyło.
Ale wiedziałam, że jego gniew nie sięgnie Borisa. Staruszek uśmiechnął się, odsunął między poduszkami i powoli zasnął, ręka spoczywająca na zeszycie, który chronił go przed wszelką władzą.
Tej nocy mieszkanie było ciche. Dzieci spały, Sása w kuchni trzymał się za głowę, a ja postanowiłam: dopóki wujek Boris żyje, nikt nie może odebrać mu tego, co jego.
I wiedziałam: kolejne tygodnie, miesiące będą ciężkie, ale wujek Boris już zwyciężył swoim cichym, wytrwałym sposobem.
