W domu Eleonóry Karolyné nawet kurz bał się opaść na antyczne parkiety. Panowała wszędzie sterylna czystość, a ciężki, słodkawy zapach drogiego wosku wypełniał pomieszczenia — zawsze drapał mnie w gardle.
Dziś jednak zapach ten został zagłuszony przez aromat oleju truflowego i pieczonego przepiórka: moja teściowa obchodziła sześćdziesiąte urodziny.
To nie były urodziny. To była prezentacja osiągnięć.
Eleonóra Karolyné stała przy dużym lustrze w salonie, poprawiając naszyjnik. Wyglądała jak porcelanowa figurka — zimna, delikatna i nieskończenie droga.
— Olgo, nie biegaj przede mną — rzuciła zza lustra. — Aha, i o twojej matce.
Zamarłam, trzymając wazon w powietrzu w pół drogi.
— Przyjedzie za godzinę, Eleonóra Karolyné. Pociąg jest punktualny.
— Wspaniale. Mam nadzieję, że nie przyniesie znowu słoików z ogórkami? Mamy francuskie catering, nie pozwolę tego na stół.
— Mama przynosi prezent.
— W porządku. Teraz dobrze słuchaj. — Odwróciła się, a jej wzrok przeszył mnie ostrym spojrzeniem. — Przemyślałam plan miejsc. Przy głównym stole nie ma miejsca.
Tam usiądzie rodzina Astakhov — wiesz, właściciele prywatnych klinik — i poseł z żoną. Dla nich… byłoby to niezręczne.
— Dlaczego niezręczne? — poczułam, jak dłonie mi stygły.
— Och, kochanie, bądźmy realistami. Twoja mama to prosta kobieta ze wsi. O czym miałaby rozmawiać z ludźmi negocjującymi inwestycje w Dubaju? O sadzonkach? O cenie gryki?
Chwyciła tablet i palcem stuknęła w ekran.
— Usadzę ją tutaj. Przy wejściu na taras. Będzie tam nasz kierowca, niania Astakhovów i fotograf. Proste, serdeczne towarzystwo. Poczuję się komfortowo. Właściwie… to stół dla personelu. Oczywiście, dostaną to samo, co wszyscy inni.
— Chce, żebym moją matkę usadziła przy personelu? — wyszeptałam.
W tym momencie wszedł Vadim, mój mąż. Twarz czerwona od świeżego golenia, pachnący drogim perfumem.
— Vadik, słyszysz to? — zwróciłam się do niego, szukając oparcia. — Twoja mama chce usadzić Antoninę Petrovną przy wyjściu.
Mój mąż szybko spojrzał na swoją matkę, potem na mnie i — jak zwykle — spuścił oczy.
— Olja, po co zaczynasz? — jego głos stał się przeciągły, błagalny. — Mama tylko chce dobrze. Naprawdę. Twoja mama czułaby się niekomfortowo wśród tych… rekinów. Tam jest spokój, powietrze, te same sałatki.
— To upokorzenie, Vadim.
— To podporządkowanie! — wtrąciła Eleonóra Karolyné surowo. — Temat zamknięty. To moje urodziny, nie bankiet charytatywny. Idź powitać gości.
Wyszłam na ganek. Drżałam. Od pięciu lat znosiłam te ciosy.
Pięć lat „dopasowywałam się”, zapominając, że pochodzę z tej samej wsi co moja matka. Vadim zawsze mówił: „Znieś to, moja matka ma trudny charakter, ale pomagała w mieszkaniu.” I znosiłam.
Moja matka wysiadła z taksówki, mrużąc oczy w słońcu. Niczym nie pasowała do moich obaw.
Nie było torby w kratę, nie było pochylonych ramion. Miała na sobie prostą lnianą suknię, w kolorze mokrego piasku, wygodne buty. Włosy starannie spięte, minimalny makijaż.
Wyglądała jak ktoś, kto nie musi nikomu nic udowadniać.
— Cześć, córeczko! — mocno mnie uściskała. Pachniała dzikimi ziołami i wiatrem. — Dlaczego drżysz? Zimno ci?
— Mamo… jest mały problem — przełknęłam ślinę. — Usadzają cię… osobno.
Wyrzuciłam to, wpatrując się w ziemię. Spodziewałam się, że się obrazi, odwróci, odejdzie.
— Przy stole dla dzieci? — zapytała spokojnie.
— Gorzej. Przy personelu. Moja teściowa uważa, że nie pasowałabyś do towarzystwa.
Moja matka przez chwilę milczała. Potem cicho się roześmiała i poprawiła kołnierz mojej sukni.
— Zapamiętaj, Olja: nie tron czyni królową, lecz postawa. Chodźmy, powitajmy jubilatkę. Spóźnienie to nietakt.
Powitanie było lodowate. Eleonóra Karolyné przyjęła prezent — starą broszkę, którą moja matka przechowywała przez dziesięciolecia — jak królowa przyjmująca daninę od chłopa.
— Dziękuję, kochana. Lena pokaże wam miejsce.
Cały wieczór siedziałam przy głównym stole obok Vadima, czując się zdrajczynią. Patrzyłam na moją matkę.
Siedziała przy wyjściu, gdzie ciągle wiało. Obok niej kierowca, Tolia, już dość „zmęczony” od koniaku, opowiadał żarty. Niania karmiła obce dziecko.
Moja matka jadła spokojnie, z wyprostowanymi plecami. Uprzejmie kiwała głową, uśmiechała się. Z niej biła wrodzona godność, że przy niej Eleonóra Karolyné wyglądała jak wystrojona lalka.
Goście pili, jedli, stukali kieliszkami. Padały słowa: „elitarny”, „wysokie kręgi”, „poziom”.
Vadim położył mi na talerzu kawior i szepnął do ucha:
— Widzisz? Wszystko w porządku. Teściowa siedzi, je. Nikogo nie obrażono. Niepotrzebnie panikowałaś.
Około ósmej czarna rządowa limuzyna podjechała pod bramę, z włączonymi migającymi światłami. Po sali przeszło szeptanie:
— Gromow! To Gromow!
Dmitrij Siergiejewicz Gromow był monumentalną postacią. Wicegubernator, nadzorca wszystkich projektów krajowych. Twardy, zamknięty człowiek. Eleonóra Karolyné przez trzy miesiące nękała jego biuro, żeby przyszedł — to był interes biznesowy.
— Dmitrij Siergiejewicz! Co za zaszczyt! — pospieszyła ku niemu, lśniąc. — Proszę, wejdź!
Gromow wszedł do sali, trzymając ogromny bukiet bordowych róż.
— Wszystkiego najlepszego. Wpadłem tylko na pięć minut.
Uprzejmie skinął głową, skanując salę znudzonym wzrokiem. Potem jego spojrzenie zatrzymało się. Przy półmroku przy wyjściu.
Powoli puścił ramię Eleonóry Karolyné.
— Przepraszam.
I przeszedł przez salę. Prosto do „stołu personelu”.
— Antonina Petrovna? — w jego głosie brzmiał szczery zdumienie.
— Cześć, Dima. Dawno się nie widzieliśmy.
Twarz mężczyzny zmieniła wyraz, gdy obejrzał sytuację.
— Wiesz, kto tam siedzi? — zapytał cicho Eleonórę Karolyné.
— To… matka Olgi. Ze wsi. Na emeryturze.
— Na emeryturze? — z gorzkim uśmiechem. — To Antonina Sokołowa. Główna agronom-breeder w regionie. Dwa odznaczenia państwowe. Jeśli potrzebna opinia, wysyłam po nią helikopterem.
Cisza. Ostra, bolesna cisza.
— Antonina Petrovna — ukłonił się Gromow. — Na mojej rezydencji umierają cedry. Mogłabyś rzucić okiem?
— Włoskie cedry w gliniastej ziemi? — pokręciła głową. — Mówiłam, że nie przetrwają. Chodźmy, zobaczymy.
Wstała. Podeszła do Eleonóry Karolyné.
— Dziękuję za kolację. Przepiórka była dobra, ale sos gorzki. Aha, i petunie mają mszyce.
I wyszła, ramię w ramię z Gromowem.
Spojrzałam na Vadima.
— Dlaczego mi nie powiedziałeś?! — warknęłam. — To kontakt! Szansa!
— Czy to coś zmienia? — zapytałam.
Wstałam.
— Już nigdy nie pozwolę ci mnie upokorzyć — powiedziałam cicho. — Nigdy.
Wyszłam.
Przy bramie czekała limuzyna. Mama kiwnęła głową.
— Postąpiłaś słusznie — powiedziała. — Zgniłe drzewo trzeba wyciąć, zanim spadnie.
Samochód ruszył. I po raz pierwszy od pięciu lat mogłam oddychać swobodnie.
