Choroby serca przez długi czas funkcjonowały w świadomości społecznej jako problem zdrowotny dotyczący głównie mężczyzn, jakby kobiety były niemal całkowicie wolne od tej poważnej i często śmiertelnej dolegliwości.
Tymczasem rzeczywistość jest szokująca: na całym świecie to właśnie choroby układu krążenia są główną przyczyną zgonów wśród kobiet, a mimo to wiele z nich zbyt późno rozpoznaje objawy – lub w ogóle nie traktuje ich poważnie.
Szczególnie po 40. roku życia ryzyko zaczyna gwałtownie rosnąć.
Zmiany w gospodarce hormonalnej, spadek poziomu estrogenu związany z menopauzą, a także czynniki stylu życia – siedząca praca, brak ruchu,
palenie papierosów czy niewłaściwa dieta – oraz inne fizjologiczne zmiany związane ze starzeniem się organizmu, znacząco obciążają serce i sprzyjają rozwojowi chorób.
Najbardziej niepokojące jest to, jak podstępne i trudne do rozpoznania potrafią być objawy.
Scena z filmów, w której ktoś łapie się za klatkę piersiową i osuwa się na ziemię – rzadko tak wygląda w przypadku kobiet.
U nich problemy sercowe zazwyczaj pojawiają się w bardziej ukrytej i subtelnej formie.
Na początku może wystąpić dziwne, nagłe uczucie wyczerpania. Nie chodzi o zwykłe zmęczenie po ciężkim dniu czy bezsennej nocy.
To głębsze, wręcz paraliżujące zmęczenie, które nie mija nawet po odpoczynku.
Jakby ciało dźwigało niewidzialny ciężar, który spowalnia każdy ruch i sprawia, że najprostsze czynności stają się męczące i obciążające.
Wiele kobiet opowiada, że na kilka dni lub nawet tygodni przed zawałem ledwo były w stanie unieść siatki z zakupami lub zadyszka pojawiała się po wejściu na jedno piętro.
Ból w klatce piersiowej również występuje, ale wygląda inaczej niż u mężczyzn. Nie musi być ostry czy ściskający.
Może objawiać się jako tępy ucisk, uczucie pełności, delikatne pieczenie w centralnej części klatki, które pojawia się i znika, albo utrzymuje się przez dłuższy czas – ale nie jest na tyle intensywne, by wywołać alarm.
Wiele osób tłumaczy to jako „zgagę” lub skutek stresu.
Dusznosci to kolejny ważny sygnał. Może się zdarzyć, że kobieta ma trudności z oddychaniem nawet w spoczynku, lub że najmniejszy wysiłek – choćby spacer po mieszkaniu – wywołuje u niej niespodziewaną zadyszkę.
To znak, że serce nie pompuje krwi wystarczająco skutecznie, co powoduje niedotlenienie organizmu.
Ból promieniujący także się zdarza, ale nie ogranicza się jedynie do klasycznego lewego ramienia. U kobiet często pojawia się w szyi, szczęce, górnej części pleców, barkach lub górnej części brzucha.
Może mieć charakter tępy, pulsujący lub kłujący, ale często przypomina objawy napięciowego bólu mięśni, problemów z kręgosłupem czy dolegliwości trawiennych.
Sytuację dodatkowo komplikuje fakt, że wiele kobiet tuż przed zawałem skarży się na objawy przypominające grypę: nudności, zawroty głowy, zimne poty, ogólne osłabienie, bladość.
To symptomy, które łatwo zignorować – w końcu kto pomyślałby, że mdłości mogą oznaczać poważne kłopoty z sercem?
Badania wykazały, że wiele kobiet w okresie poprzedzającym zawał doświadcza problemów ze snem.
Mają trudności z zasypianiem, często budzą się w nocy, wiercą się, a rano czują się tak, jakby w ogóle nie spały.
Towarzyszy temu często niewytłumaczalny niepokój, wewnętrzne napięcie, przeczucie, że „coś jest nie tak” – mimo braku konkretnych powodów do obaw.
Niestety, wiele kobiet nie traktuje poważnie tych sygnałów. Często odsuwają własne zdrowie na dalszy plan, skupiając się na rodzinie i pracy.
Uważają, że nie mają czasu na wizytę u lekarza, albo że ich objawy są zbyt banalne, by mogły oznaczać coś poważnego.
Dodatkowo stereotypy społeczne – według których zawał to „męska sprawa” – tylko pogłębiają to ryzykowne myślenie.
A przecież czas odgrywa tu kluczową rolę. Im szybciej rozpoznamy objawy i zwrócimy się po pomoc, tym większe szanse na przeżycie i mniejsze ryzyko trwałego uszkodzenia serca.
Jeśli wystąpi którykolwiek z opisanych wyżej objawów – szczególnie jeśli pojawiają się razem – nie wolno czekać. Należy natychmiast wezwać pomoc medyczną.
Jednak ogromne znaczenie ma także profilaktyka.
Regularne badania, kontrola ciśnienia i poziomu cholesterolu, rezygnacja z palenia,
zdrowa dieta, aktywność fizyczna oraz redukcja stresu – to wszystko realnie wpływa na kondycję serca.
Serce nie zawsze krzyczy – czasem tylko cicho szepcze. Ale jeśli nauczymy się je słyszeć, możemy uchronić się przed tragedią.
